...

Intro

In het voorjaar van 2019 wordt voor de tiende keer de arrangeercursus van BALK gehouden. Op tien zaterdagen krijgen arrangeurs les in o.a. het bereik van de stemmen, bezettingen, liggingen van akkoorden, vocale stijlen, klanken, vocal percussion, groove en muzieknotatie. De cursus is bedoeld voor gevorderde amateurdirigenten die al ervaring hebben met het schrijven van close harmony en voor musici die aan het conservatorium studeren of al een conservatoriumstudie hebben afgerond.

Arrangeren voor koor

Logo Balk - 3BALK organiseert in januari t/m mei 2019 weer een uitgebreide cursus ‘Arrangeren voor koor’. De bijeenkomsten zijn op tien zaterdagen van 13.00 tot 17.00 uur in Houten.

De data zijn als volgt (onder voorbehoud):

  • Zaterdag 19 januari 2019
  • Zaterdag 26 januari 2019
  • Zaterdag 16 februari 2019
  • Zaterdag 2 maart 2019
  • Zaterdag 16 maart 2019
  • Zaterdag 30 maart 2019
  • Zaterdag 20 april 2019
  • Zaterdag 4 mei 2019
  • Zaterdag 11 mei 2019
  • Zaterdag 25 mei 2019

Docent

Docent

tijs2Docent van de cursus is Tijs Krammer. Tijs is een ervaren koordirigent, arrangeur en docent. Hij heeft gearrangeerd voor professionele groepen zoals Montezuma’s Revenge, Intermezzo, Frommermann, Wishful Singing en The Gents. Zijn arrangementen worden uitgegeven bij Music Shop Europe (voorheen De Haske), Molenaar, ChorusOnline, Ferrimontana en Humm A Cappella. In 2014 heeft hij een boek gepubliceerd over het maken van vocale bewerkingen, getiteld Arrangeren voor koor en vocal group.

Sinds de start van de arrangeercursus bij BALK in 1999 is Tijs docent geweest van de arrangeercursus. Hij is bij BALK tevens hoofddocent van de opleiding Dirigent Licht Vocaal.

Binnen de cursus geeft Ruben Smits op zaterdag 11 mei een workshop.

Voor wie

De cursus is bedoeld voor studenten aan een conservatorium, professionals die al een conseratorium-studie hebben gedaan en voor gevorderde amateurs die al de nodige ervaring hebben met het arrangeren. Van de cursisten wordt het volgende verwacht:

  • Goede kennis van muziektheorie.
  • Goede kennis van akkoorden en akkoordsymbolen.
  • Piano kunnen spelen met twee handen in de g- en f-sleutel.
  • Vlot akkoorden kunnen spelen op de piano.

Ervaringen van cursisten

Ervaringen van cursisten

De arrangeercursus van BALK vindt om de twee jaar plaats. De cursus werd voor het eerst in 1999 gegeven, dus in 2019 zal het de elfde keer zijn. Meestal zijn er zo’n tien of vijftien deelnemers per cursus.


Tijdens de arrangeercursus wordt iedereen op zijn eigen niveau uitgedaagd en dankzij de individuele feedback en het bekijken van elkaars werk is er volop inspiratie om zowel creatief als kwalitatief je eigen arrangeerskills te verbeteren. Los van de meest basale uitgangspunten van het arrangeren is er genoeg diepgang voor de meer ervaren arrangeur en is er binnen de groep en individueel de mogelijkheid om zelf onderwerpen of concrete praktische vragen aan te dragen.

Voor mij heeft de arrangeercursus ervoor gezorgd dat ik überhaupt meer ben gaan arrangeren en dat ik veel bewuster omga met de keuzes die gemaakt kunnen worden. Waar ik er bijvoorbeeld eerst vanuit ging dat de bezetting van een koor waarvoor ik arrangeer een gegeven is (SATB op eventuele divisies na), ben ik nu zeer tevreden met een SSAB-arrangement. De tenoren en bassen waren namelijk ondervertegenwoordigd, terwijl er nu een goed bezette mannenpartij is.

Daarnaast biedt meer verdieping op het gebied van arrangeren een mooie aanvulling op de praktijk van de koordirigent. Ook door het zingen van gedeeltes van elkaars arrangementen (om uit te proberen of het beoogde resultaat wordt bereikt) krijgen facetten uit koordirectie een mooie plek in deze cursus.

Tim Quak, deelnemer in 2017, arrangeur en dirigent


Als dirigent en arrangeur kun je door de jaren heen ervaring op doen, maar wat mij opviel in mijn eigen werk is dat met name op arrangeervlak ik veel intuïtief deed. Je eigen stijl is vaak veilig en bekend, maar uitdaging en prikkel tot nieuwe creativiteit is vaak heel welkom. De cursus arrangeren kan daar sterk aan bijdragen!

Docent Tijs Krammer is een zeer ervaren en gedreven dirigent en arrangeur, en weet dan ook op de juiste manier je kennis te laten maken met de verschillende facetten van arrangeren. De thuisopdrachten waren voor elke deelnemer uitdagend, op welk niveau dan ook. Ik beveel de
cursus dan ook van harte aan.

Rohan Poldervaart, deelnemer in 2015, dirigent van The Amsterdam Vocals


“De Balk arrangeercursus o.l.v. Tijs Krammer is zeer aan te raden! Je krijgt ten eerste een mooie syllabus met inhoudelijk diepgaande informatie over wat vocaal arrangeren behelst. Tijs geeft gedegen uitleg over diverse muziekstijlen en hoe je dit ritmisch kunt arrangeren, vooral als het a capella is. Je oefent in de lessen met arrangeren voor SATB, vrouwenkoor met en zonder vocale percussie, homofone setting, met walking bass enz. De lessen zijn gestructureerd opgebouwd en je krijgt allerlei uitdagende oefeningen en ook aardig wat huiswerk op je bordje. Zeer nuttig, leerzaam en inspirerend!”

Heleen Karsdorp, deelnemer in 2015, zangeres en dirigent


“Ik kijk terug op een serie leerzame en gezellige middagen in Utrecht! Tijs Krammer geeft deze cursus op een ontspannen manier, zonder aan punctualiteit en leerzaamheid in te leveren. Hij differentieert makkelijk, zodat je op elke niveau deze cursus in kunt stappen. Er is voor iedereen wat te leren, of je nu al zelf uitgebreide zesstemmige arrangementen schrijft, of er pas net achter bent welke akkoorden het beste bij Let it be of The A team passen.

Het waren voor mij heerlijke middagen discussiëren over harmoniseren, stempartijen, zingbaarheid, muzikale keuzes, en een nauwkeurige kijk op mijn eigen arrangementen en gemaakte opdrachten. De drankjes achteraf in het nabij gelegen café waren ook elke zaterdag een welkome en gemoedelijke afsluiting!”

David de Geus, deelnemer in 2015, dirigent van Hatikwa


“Tijs kan goed schakelen tussen de niveaus van de cursisten waardoor er voor iedereen een uitdaging in de cursus zit. In een ongedwongen sfeer wordt ongemerkt veel van de theorie achter het arrangeren behandeld. Maar met veel voorbeelden en praktijkopdrachten blijft het geen droge stof. Het is leuk om met de opdrachten aan de slag te gaan en met de andere cursisten te vergelijken welke keuzes zij maken bij het arrangeren.

Het biertje na afloop van de middagen viel ook in goede aarde, een mooie afronding van een dag hard werken.

Wat mij betreft had de cursus nog wel langer mogen zijn want er valt altijd meer ontdekken! Delen van het cursusmateriaal gebruik ik nog steeds, het blijft boeiend, hoe veel of weinig je ook arrangeert.”

Dorien de Landtsheer, deelnemer in 2013 en 2015, arrangeur


“De arrangeercursus gegeven door Tijs krammer bij BALK is een aanrader, zowel voor een beginnend als gevorderd arrangeur. De lessen zijn interessant, leerzaam, veelzijdig en bieden verdieping voor elk niveau. Tijs is een inspirerende, enthousiaste docent en weet iedereen gerichte feedback te geven om arrangementen kwalitatief te verbeteren. Dat maakt de lessen boeiend en uitdagend.”

Marieke van Diepen, deelnemer in 2013, dirigent van iSing


“Mensen zoals ik, die al jaren op hun eigen wijze vocale arrangementen schrijven, vinden in deze cursus een goede mix van theorie en praktijkoefeningen omtrent de uitdagingen waarvoor je bij het arrangeren voor koor of zanggroep wordt gesteld, en een groep gemotiveerde mede-arrangeurs waarmee ze die uitdagingen kunnen bespreken. De cursus is pittig voor wie (nog) niet goed thuis is in akkoorden en ritmes, maar Tijs Krammer is een zeer gedreven docent die deze materie als geen ander beheerst, dus wie leergierig is en bereid is er voldoende tijd in te steken, kan deze cursus met succes afronden.

De groep cursisten in 2011 was zo leergierig, dat men in dat jaar na overleg tussen docent en organisatie de cursus spontaan met een aantal extra facultatieve lessen heeft verlengd.”

Hans van der Linden, deelnemer in 2011, zanger en arrangeur bij VoixSix

Werkwijze

Tijdens de bijeenkomst wisselen we praktische oefeningen af met theoretische onderwerpen. In elke bijeenkomst maak je onder andere een melodisch dictee.

Als huiswerk ga je werken aan een aantal kleinere opdrachten en één grotere opdracht. De kleinere opdrachten zien er bijvoorbeeld als volgt uit:

  • Arrangeer een refrein van I won’t give up van Jason Mraz voor de bezetting SATB waarbij alle stemmen tegelijkertijd tekst zingen (oftewel, de stemmen zijn homofoon).
  • Arrangeer het eerste gedeelte van de jazz standard Skylark voor de bezetting SATB, en schrijf daarbij zoveel mogelijk vier- en vijfklanken.
  • Arrangeer twee coupletten van I see fire van Ed Sheeran, waarbij er een duidelijke opbouw is van het eerste naar het tweede couplet.
  • Schrijf een walking bass voor de jazz standard In a mellow tone.
  • Schrijf drie keer het refrein van Happy van Pharrell Williams, waarbij je de groove steeds op een andere manier uitwerkt.

In de tweede helft van de cursus kiezen we gezamenlijk een drietal nummers, waaraan we langer gaan werken. Iedere cursisten maken van één van die nummers een volledig arrangement en krijgt daarbij uitgebreid feedback van de docent.

Onderwerpen

Onderwerpen

Onderwerpen die aan de orde komen zijn onder andere:

  • Bereik van de stemmen en veelgebruikte koorbezettingen.
  • Juiste notatie van sleutels, maatsoorten en toonsoorten.
  • Akkoordsymbolen en goedklinkende liggingen van akkoorden.
  • Klanken voor begeleidende partijen en voor baslijnen, scatting.
  • Het schrijven in meerdere lagen, zoals de melodie-laag, de bas-laag en de harmonie-laag.
  • Arrangeren is diverse stijlen, zoals jazz, pop, gospel.
  • Jazzversieringen, blokakkoorden en walking bass.
  • Verschillende popstijlen, vocal percussion.
  • De opbouw van jazz- en popnummers, intro’s, coda’s.
  • Variatie brengen in arrangementen.
  • Notatie van swing en complexe ritmes, zoals in soul en funk.
  • Het schrijven voor begeleidende instrumenten, zoals piano, bass en drums.
  • Arrangeren voor specifieke bezettingen, zoals vrouwenkoor.

Er is ook een gedetailleerd schema, met daarin de onderwerpen en opdrachten per bijeenkomst.

Praktische informatie

Kosten

De kosten van de cursus zijn € 300,00 voor BALK-leden en € 340,00 voor niet-leden. De workshop van Hans Kaldeway zijn ook toegankelijk voor personen die de cursus niet volgen, de deelname aan zo’n workshop kost € 30,00.

Locatie en tijd

De bijeenkomsten zijn in Theater aan de Slinger, De Slinger 40, in Houten. De locatie ligt op vijf minuten lopen vanaf station Houten. Parkeren bij het theater is gratis (als je het theater benadert vanuit de kant van de oude stad). De bijeenkomsten zijn van 13.00 tot 17.00 uur (onder voorbehoud).

Toelating en inschrijving

Voor de cursus is er geen toelatingstest. Je moet zelf inschatten of je vergenoeg gevorderd bent om deze cursus te volgen. De docent probeert de niveauverschillen tussen de studenten te overbruggen door opdrachten te geven van verschillende moeilijkheidsgraden en door de theoretische onderwerpen op maat toe te snijden.

Het minimum aantal deelnemers voor de cursus is tien.

Mail voor nadere informatie en aanmelding naar Léontine van Duin van de organisatie BALK, administratie@balknet.nl.